De dobbelstenen ontcijferd

D&D dobbelstenen uitgelegd: wat elke dobbelsteen in de set doet

Een standaardset bestaat uit zeven dobbelstenen, en elk daarvan heeft een eigen taak. Hier lees je hoe ze heten, wat je ermee gooit en wanneer ze op tafel komen, of je nu D&D of een andere RPG speelt, of regimenten over een slagveld schuift.

Eerst de namen

Het hele geheim zit in de "d"

Dobbelstenen worden genoemd naar hun aantal vlakken: een d20 heeft er twintig, een d6 heeft er zes. Staat er in een spel "3d6", dan betekent dat "gooi drie zeszijdige dobbelstenen en tel ze bij elkaar op". Een standaardset van zeven dobbelstenen bevat een d20, een d12, twee d10's (waarvan één in tientallen genummerd, voor percentages), een d8, een d6 en een d4. Dat is alles wat je voor D&D nodig hebt, en het dekt ook de meeste andere tabletop RPG's; de uitzonderingen zijn systemen met een dice pool, waarin je een flinke handvol van één soort dobbelsteen gooit, en zo spelen wargamers ook, meestal met d6's of d10's.

De d20

Twintig vlakken · de hoofdrolspeler

De dobbelsteen waar de hele tafel naar kijkt. In D&D en de meeste d20 games bepaalt hij bijna alles: aanvallen, saving throws, skill checks en of je de bewaker inpalmt of in de cel wordt gesmeten. In veel d20 games gooi je er ook twee tegelijk en houd je de beste (of de slechtste), dus een tweede, bijpassende d20 komt altijd van pas. Het maximum gooien, wat spelers een natural 20 noemen, is het mooiste moment in tabletop gaming; een 1 gooien is voer voor onze Ultimate Fumble Chart.

Omdat hij het meeste werk doet, krijgt hij ook de meeste liefde: zware metalen d20's, liquid cores die wervelen als ze neerkomen, extra grote kanjers. Ga je upgraden, begin dan met deze.

De d12

Twaalf vlakken · de underdog

Van de hele set rolt hij het soepelst en toch wordt hij, onterecht, het minst gebruikt: in D&D is hij de grootste losse dobbelsteen voor wapenschade die er is, dus hij komt tevoorschijn als iemand aan tafel met het zwaarste wapen zwaait. Alle anderen laten hem in de set zitten voor de dag dat ze eindelijk zelf zo'n wapen oppakken.

De d10 en de d% (percentieldobbelsteen)

Tien vlakken, twee keer · de teamspelers

In je set zitten twee tienzijdige dobbelstenen: een gewone d10 met de cijfers 0 tot en met 9, en een d% (de percentieldobbelsteen) met 00 tot en met 90 in stappen van tien. Samen gegooid werken ze als één d100: de d% geeft de tientallen, de d10 de eenheden, dus 70 plus 4 lees je als 74. Over één uitzondering struikelt elke nieuwe speler: 00 plus 0 lees je als 100, niet als nul. Spellen gebruiken de d100 voor loot tables, willekeurige gebeurtenissen en alles met een kans in procenten.

Gooi je de d10 los, dan telt het vlak met de 0 als 10. In z'n eentje is hij goed voor middelgrote schade, en in meerdere complete spelsystemen is hij de hoofddobbelsteen.

De d8

Acht vlakken · het betrouwbare midden

Het werkpaard voor middelgrote schade: de klap die geen schrammetje is en ook geen genadeslag, plus een flinke portie genezing. Twee piramides met een vierkant grondvlak, basis tegen basis, die mooi gelijkmatig tuimelen. Je pakt hem al snel per ongeluk in plaats van de d10: de d8 heeft driehoekige vlakken, de d10 vliegervormige. Niemand schrijft liedjes over de d8, maar hij ligt elke sessie weer op tafel.

De d6

Zes vlakken · de bekendste van allemaal

De bordspelklassieker en, alle spellen bij elkaar genomen, de meest gegooide dobbelsteen ter wereld. Bij RPG's moet hij de d20 voor laten gaan; overal elders is hij de baas. Roleplayers gooien er één voor een kleine klap en een handvol voor een grote; wargamers gooien er emmers vol tegelijk, en daarom bestaan er sets met identieke d6's. Zegt je spel "gooi 8d6", dan weet je waar het drama vandaan komt.

De d4

Vier vlakken · de kraaienpoot

De piramide. Hij rolt niet zozeer, hij landt, en afhankelijk van het ontwerp lees je de uitkomst af aan de onderrand of aan de punt bovenaan. Hij neemt de kleine schade en genezing voor zijn rekening en heeft meer nachtelijke tochtjes op blote voeten beëindigd dan welk monster ook. Behandel hem met respect.

Vragen

Veelgestelde vragen over dobbelsteensets

Welke dobbelstenen heb ik nodig om met D&D te beginnen?

Met één standaardset van zeven dobbelstenen heb je alles: d20, d12, twee d10's, d8, d6 en d4. Elke CritStones set is een complete set van zeven dobbelstenen, dus welke je ook kiest, je hebt genoeg voor je eerste sessie.

Hoe lees ik de twee d10's samen af (percentielworp)?

De d% (00 tot en met 90) geeft de tientallen, de d10 (0 tot en met 9) de eenheden: 70 en 4 is 74, 00 en 7 is 7. De uitzondering: 00 en 0 samen lees je als 100, niet als nul. En gooi je de d10 los, dan telt het vlak met de 0 als 10.

Waarvoor gebruik je de d20?

In D&D en de meeste vergelijkbare spellen voor bijna alles wat belangrijk is: aanvalsworpen, saving throws en skill checks. Aan tafel bij D&D is hij de meest gegooide dobbelsteen van de zeven, en daarom kun je een d20 ook los kopen.

Kan ik een spindown d20 uit een kaartspel gebruiken?

Een spindown heeft dezelfde twintig vlakken, maar de cijfers lopen op volgorde rond de dobbelsteen in plaats van evenwichtig verspreid te zijn. Elke kleine onbalans trekt de uitkomsten dus naar één kant, en aan veel tafels is hij niet welkom. Gooi voor alles wat ertoe doet een echte d20.

Rollen dobbelstenen van verschillende materialen anders?

Het verschil zit veel meer in hoe ze aanvoelen en klinken dan in hoe ze rollen: gewicht, zwaartepunt en stuitergedrag verschillen tussen resin, metaal, glas en edelsteen. De volledige vergelijking staat in Dobbelsteenmaterialen uitgelegd, en balans krijgt een gedegen antwoord in de balanstest met 10.000 worpen. Hoe je ze allemaal in topvorm houdt, lees je in Zo verzorg je je dobbelstenen.

Welke dobbelstenen gebruiken wargamers eigenlijk?

Vooral veel exemplaren van dezelfde dobbelsteen: handenvol d6's in de meeste spelsystemen voor mass battles en skirmishes, d10's in andere, en daarom kopen wargamers vaak meerdere bijpassende sets.

Nu het leukste deel

Je weet wat ze doen. Kies de dobbelstenen die goed aanvoelen.

CritStones zijn de dobbelstenen die GlassStaff in eigen huis ontwerpt in het Nederlandse Boskoop en verzendt vanuit magazijnen in de EU en de VS. Elke CritStones set is een complete set van zeven dobbelstenen en valt onder de CritStones Promise, onze levenslange garantie. Kies op materiaal, op kleur of op de set waar je aan tafel als eerste naar zou grijpen.